ประเมินเสี่ยง: โครงการอาสาพยาบาลชุมชนอาจกลายเป็นเครื่องมือการเมือง
สมาชิกวุฒิสภาคนหนึ่งได้ออกมาแสดงความกังวลต่อโครงการอาสาพยาบาลชุมชนของรัฐบาล โดยชี้ว่าแม้จะนำเสนออย่างเป็นการพัฒนาระบบสุขภาพเชิงรุก แต่กลับมีสัญญาณของการใช้เงินงบประมาณแห่งชาติในการสร้างพื้นฐานทางการเมือง
โครงการและขอบเขตการดำเนินการ
โครงการดังกล่าวถูกบรรจุเป็นนโยบายรัฐบาลพร้อมงบประมาณประจำปี 2570 โดยวางแผนให้กรมสนับสนุนบริการสุขภาพของกระทรวงสาธารณสุขเป็นหน่วยงานหลัก ระยะแรกจะเลือกคัดสรรบุคลากรตำบลละ 1 คน และมีแผนขยายไปถึงหมู่บ้านทั่วประเทศต่อไป
ผู้สมัครแบ่งเป็นสามหมวดหมู่ตามพื้นฐานการศึกษา คือ ผู้สำเร็จการศึกษาปริญญาตรีทั่วไปต้องผ่านการอบรม 240 ชั่วโมง ผู้สำเร็จการศึกษาด้านสุขภาพต้องอบรม 120 ชั่วโมง และพยาบาลวิชาชีพหรือผู้ประกอบวิชาชีพสาขาสุขภาพจำเป็นต้องอบรมเพียง 30 ชั่วโมง
ความกังวลที่มีต่อการคัดเลือก
จุดสำคัญที่ทำให้เกิดข้อสงสัยคือวิธีการคัดเลือกที่ใช้การสัมภาษณ์เพียงอย่างเดียว ขณะเดียวกันมีหลายพื้นที่มีการฝากตัวผ่านทางนักการเมืองและสมาชิกสภาสูงสุด เนื่องจากแต่ละตำบลมีจำนวนที่จำกัด การใช้ดุลยพินิจในการคัดเลือกอาจเปิดช่องให้เกิดระบบการฝากตัว ส่งผลให้เป็นการสร้างหัวคะแนนระยะยาวและการวางฐานทางการเมือง
เสี่ยงต่อการสร้างเครือข่ายการเมือง
การขยายผลจากตำบลไปถึงหมู่บ้านในอนาคตอาจมีความหมายที่ลึกกว่านั้น โครงการนี้อาจกลายเป็นแผนระยะยาวในการสร้างคนแกนนำทั่วประเทศด้วยเงินงบประมาณของรัฐ ซึ่งจะสร้างเครือข่ายทางการเมืองขนาดใหญ่ที่สามารถใช้ในการขยายอำนาจในการเลือกตั้งในอนาคต
ปัญหาด้านความซ้ำซ้อน
นอกเหนือจากข้อกังวลทางการเมือง ยังมีประเด็นว่าประเทศไทยมีโครงสร้างบุคลากรสุขภาพชุมชนอยู่แล้ว เช่น อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน และผู้ดูแลผู้ป่วยติดเตียง หากจำเป็นต้องเพิ่มเติมสิ่งใด บริษัทควรใช้งบประมาณเพื่อเสริมความแข็งแกร่งของโครงสร้างเดิมหรือแก้ไขปัญหาโรงพยาบาลที่กำลังประสบปัญหาการขาดทุน แทนที่จะสร้างหน่วยงานซ้ำซ้อน
นอกจากนี้ยังอาจเกิดความสับสนและข้อขัดแย้งในการบริหารงานระหว่างอาสาพยาบาลชุมชนและสถานีสุขภาพตำบลที่อยู่ภายใต้องค์กรปกครองท้องถิ่น
การเรียกร้องให้มีการตรวจสอบ
ผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพได้เรียกร้องให้สภาสูงสุดและกรรมาธิการงบประมาณของฝ่ายค้านดำเนินการตรวจสอบโครงการนี้อย่างละเอียด เพื่อป้องกันไม่ให้เรื่องนี้ผ่านไปอย่างเงียบๆ ขณะที่สังคมกำลังมีสายตาจับตามองเรื่องต่างๆ
เหตุผลในการตรวจสอบ คือ หากปล่อยผ่านไปได้ง่าย วันหนึ่งโครงการนี้อาจพัฒนาไปเป็นเครือข่ายการเมืองขนาดใหญ่ทั่วประเทศ ซึ่งมีผลต่อสมดุลทางการเมืองและความสุจริตในการบริหารการเมืองของประเทศในระยะยาว
