พรรคประชาชนได้แถลงผลการประชุมกับเอกอัครราชทูตจีนประจำประเทศไทยเกี่ยวกับปัญหามลพิษในแม่น้ำที่ข้ามพรมแดน ในการประชุมเมื่อวันที่ 15 กรกฎาคม 2569
ปชน. ส่งข้อมูล 2,676 เหมืองให้จีนตรวจสอบ
นายณัฐพงษ์ เรืองปัญญาวุฒิ ซึ่งเป็นหัวหน้าพรรคประชาชนและสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรบัญชีรายชื่อ ได้ชี้แจงว่าพรรคประชาชนได้ประสานงานกับสถานทูตจีนโดยตรงเพื่อแก้ไขปัญหามลพิษในแม่น้ำ ทั้งนี้ ทางการจีนได้แสดงจุดยืนว่าพร้อมสนับสนุนประเทศไทยในการแก้ไขปัญหาดังกล่าว
นายภัทรพงษ์ ลีลาภัทร์ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจากจังหวัดเชียงใหม่ ได้ยื่นบันทึกและเอกสารอ้างอิงกว่า 500 หน้าพร้อมเพิ่มเติมข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ที่สนับสนุนว่าสารพิษในแม่น้ำไม่ได้มีต้นทางจากประเทศไทย นอกจากนี้ยังมีการส่งพิกัดเหมือง 2,676 แห่งในประเทศเพื่อนบ้านที่ขอให้ทางการจีนตรวจสอบตามกฎหมายของจีนเอง
จีนแสดงเจตจำนงแก้ไขปัญหาร่วมกัน
นายณัฐพงษ์ กล่าวว่าสารพิษในน้ำไม่เพียงส่งผลกระทบต่อประชาชนไทยเท่านั้น แต่ยังกระทบต่อประชาชนในประเทศเพื่อนบ้านและอาเซียนหลายล้านคน ทางการจีนได้ให้คำมั่นว่าหากมีข้อเท็จจริงแสดงว่าเหมืองในประเทศเพื่อนบ้านก่อให้เกิดมลพิษและมีการส่งออกแร่ไปยังจีน ทางการจีนจะดำเนินการแก้ไขตามกฎหมาย
จีนมีกฎหมายที่เข้มงวดในเรื่องการนำเข้าแร่หายากและต้องไม่ทำลายสิ่งแวดล้อม ทั้งนี้จีนใช้ความสำคัญกับภาพลักษณ์ของประเทศและไม่ต้องการให้โลกมองว่ากระทรวงการต่างประเทศจีนสนับสนุนธุรกิจที่ไม่ถูกต้อง
ปชน. เสนอแนวทางและขอความร่วมมือ
นายณัฐพงษ์ เน้นย้ำว่าทางการจีนชี้ว่าปัญหานี้ไม่สามารถแก้ไขได้โดยจีนเพียงคนเดียว ต้องมีความร่วมมือจากรัฐบาลไทยและประเทศเพื่อนบ้าน หากรัฐบาลไทยใช้การทูตที่ถูกต้องและถือธงนำในประเด็นนี้ ทางการจีนพร้อมให้การสนับสนุนอย่างเต็มที่ รวมทั้งตั้งคณะทำงานหลายฝ่ายประกอบด้วยตัวแทนจากจีน ไทย เมียนมา และประเทศอื่นๆ เพื่อตรวจสอบข้อเท็จจริงร่วมกัน
หลักการความเป็นกลางและวิสัยทัศน์สร้างสรรค์
นายภัทรพงษ์ กล่าวชี้แจงต่อว่าการส่งเอกสารมากกว่า 500 หน้านั้น เป็นการยื่นตามข้อมูลวิทยาศาสตร์และงานวิจัยที่หนักแน่น เพื่อให้จีนเห็นชัดเจนว่าสารพิษเหล่านี้ไม่ได้เกิดขึ้นภายในประเทศไทย แต่ประเทศไทยและประเทศในลุ่มน้ำโขงกำลังรับผลกระทบเต็มที่
นายภัทรพงษ์ เน้นว่าสิ่งแวดล้อมไม่มีเส้นแบ่งเขตแดน ประชาชนทุกคนได้รับผลกระทบร่วมกันไม่ว่าจะเป็นเชื้อชาติใด ดังนั้นรัฐบาลไทยต้องเป็นแกนนำในการแก้ปัญหานี้อย่างจริงจัง เนื่องจากประเทศไทยไม่ได้รับประโยชน์ใดๆ เลย แต่ได้รับผลกระทบอย่างมาก
บทบาทของรัฐบาลไทยควรลึกซึ้งมากกว่า
นายภัทรพงษ์ ชี้ว่าการแก้ปัญหาและวิธีการของรัฐบาลในปัจจุบันอาจไม่เพียงพอ โดยเห็นว่านายสีหศักดิ์ พวงเกตุแก้ว รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ ได้พูดคุยกับฝ่ายเมียนมา แต่สิ่งที่ควรพิจารณาคือหลายเหมืองไม่ได้อยู่ในเขตควบคุมของรัฐบาลเมียนมาโดยตรง แต่อยู่ในการควบคุมของกลุ่มชาติพันธุ์และชนกลุ่มน้อยต่างๆ
ด้วยเหตุนี้ มาตรการสำคัญอีกประการหนึ่งคือการใช้มาตรการกดดันทางเศรษฐกิจ โดยเมียนมามีสัดส่วนที่สำคัญมากในการส่งแร่หายากไปยังจีน เกือบทั้งหมดของการนำเข้าแร่หายากของจีนมาจากเมียนมา
การใช้มาตรการเศรษฐกิจกับเหมืองแร่
นายภัทรพงษ์ สรุปว่าหากทางการจีนมีข้อเท็จจริงชี้ชัดว่าแร่ต่างๆ ที่นำเข้าจากประเทศเพื่อนบ้านของไทยไม่ปฏิบัติตามกฎหมายจีนและควบคุมสิ่งแวดล้อมไม่เพียงพอ ทางการจีนสามารถออกมาตรการกดดันทางเศรษฐกิจเพื่อบังคับให้เหมืองแร่เหล่านั้นปฏิบัติตามมาตรฐานที่จีนกำหนด
ทูตจีนได้เน้นย้ำหลายครั้งว่าพร้อมให้การสนับสนุนมาตรการดังกล่าว ซึ่งจะช่วยให้การแก้ปัญหาในแม่น้ำมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น
ทั่วไป
นายณัฐพงษ์ ตอบคำถามเกี่ยวกับการที่เอกอัครราชทูตจีนชี้แจงว่าข้อมูลดังกล่าวยังไม่ได้ข้อสรุปและมีความเป็นอันตรายในการใส่ร้ายจีน พร้อมขอให้พรรคประชาชนมีท่าทีเป็นกลางและแสดงวิสัยทัศน์อย่างสร้างสรรค์ โดยกล่าวว่าเห็นด้วยกับการสื่อสารของสถานทูตและเข้าใจทั้งสองฝ่าย
นายณัฐพงษ์ เชื่อว่าทางออกจริงๆ คือการนำข้อเท็จจริงมาพูดในเวทีสาธารณะ หากได้ข้อเท็จจริงแล้ว เชื่อว่าทางการจีนพร้อมสนับสนุนรัฐบาลไทยในการแก้ไขปัญหาอย่างแท้จริง
